اقتصاد اسلامی، پیشینه تاریخی و چشم انداز آینده (میزگرد)
37 بازدید
نحوه تهیه : گروهی
محل انتشار : پژوهشی دانشگاه امام صادق(ع) ) پاییز و زمستان 1379 - شماره 11 و 12 )(26 صفحه - از 205 تا 230)
تعداد شرکت کننده : 0

غلامرضا مصباحی، دبیر علمی همایش:

بسم الله الرحمن الرحیم عنوان میزگرد، «مفهوم اقتصاد اسلامی، پیشینه تاریخی وچشم‎انداز آینده» است. در مقام توضیح این عنوان عرض کنم، هنوز بعد از گذشت تقریباً نیم‎قرن از مطرح‎شدن مباحثی تحت عنوان اقتصاد اسلامی و با گذشت بیش از دودهه از انقلاب اسلامی و رشد تحقیقات در این زمینه، این سؤال مطرح است که ترکیبی به عنوان اقتصاد اسلامی معنا دارد یا نه؟ برخی از صاحب‎نظران وکارشناسان اقتصادی کشور هنوز این سؤال را مطرح می‎کنند و برخی دیگر نیز به طور قاطع می‎گویند علم اقتصاد مانند بقیه علوم است، مانند علم فیزیک و همانطورکه فیزیک اسلامی معنا ندارد، اقتصاد اسلامی و غیراسلامی نیز نداریم.

البته طی دو روز گذشته و در همایش اقتصاد اسلامی مباحثی چون مکتب اقتصاد اسلامی، نظام اقتصاد اسلامی، سیستم اقتصاد اسلامی، مبانی اقتصاد اسلامی و علم اقتصاد اسلامی، طرح و بررسی شد ، اما ما در این میزگرد می‎خواهیم این مسأله را به بحث بگذاریم که آیا اقتصاد اسلامی معنی دارد یا نه؟ پیشینه تاریخی وچشم‎انداز آن چیست؟‌ من از اعضای محترم می‎خواهم دیدگاه‎های خود را در این زمینه بیان کنند و سپس نکاتی که دردیدگاه‎ها وجود دارد و مناقشه‎برانگیز و قابل گفتگو است، به بحث گزارده شود.

دکتر درخشان:

پیشینه تاریخی اقتصاد اسلامی به زمانی بازمی‎گردد که حرکت‎های آزادی‎بخش در کشورهای درحال‎توسعه و بویژه اسلامی، شکل گرفت و اندیشمندان و متفکرینی کوشش کردند در مقابل نفوذ فرهنگ‎ها، باورها و ارزش‎های مختلف با تکیه بر تعالیم اسلامی مقاومت کنند، آنها در مباحث اقتصادی و در دنیای دوقطبی با دو نظام سلطه‎جوی اقتصاد سرمایه‎داری و اقتصاد سوسیالیستی مواجه بودند و برای طرحِ اسلام به عنوان یک نظام درمقابل آن‎دو، مباحث سیاسی، اقتصادی و اجتماعی دراسلام را مطرح کردند. آنها معتقد بودند همانطوری که اسلام نظام فرهنگی واجتماعی دارد، نظام اقتصادی نیز دارد و از آن زمان کوشش‎ها و تلاش‎ها برای اثبات وجود نظام اقتصادی اسلام، شدت گرفت، از آن تاریخ تاکنون، بیش از نیم‎قرن گذشته است و امروز درک ما از این مبحث، بسیار عمیق‎تر شده،‌ از نظر من اقتصاد به معنای شناخت قوانین اقتصادی و حتی به معنای تنظیم امور اقتصادی، یک علم است، زیرا به هر حال اگر منظور از اقتصاد، تنطیم امور اقتصادی هم باشد این تنظیم باید متکی بر علم باشد، تحلیلهای اقتصادی،‌ تحلیلهای علمی است اما کلمه دوم، ترکیب اقتصاد اسلامی واژه اسلام است، منظور چیست؟ آیا مجموعه‎ای از احکام یعنی فقه‎الاقتصاد مورد نظر است، آیا مراد برداشتهایی متکی بر جهان‎بینی اسلامی است، آیا ایجاد یک نظام اقتصادی بر مبنای نظریه‎های فقهی مورد نظر است؟ به نظر من همه‌ اینها می‎تواند باشد و هست.

اما درقسمت اول و مفهوم اقتصاد به مثابه علم، می‎دانیم که علم کشف حقایق است و این کشف هیچ‎گاه کامل نخواهد شد؛ بلکه ما به سمت درک عمیق‎تر از مسایلی که درمقابل ما قرار دارد می‎رویم، در زمینه اقتصاد ما به دنبال درک عمیق‎تر از قانونمندی‎های اقتصادی، رفتارهای

آدرس اینترنتی